Γεωπάρκα στην Ελλάδα

Καμία περιγραφή δεν μπορεί να αποτυπώσει τη σπάνια και ιδιαίτερη ομορφιά του Απολιθωμένου Δάσους της Λέσβου, ενός από τα δύο μεγαλύτερα απολιθωμένα δάση στον κόσμο και μέλος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων της UNESCO. Απολιθωμένοι κορμοί, διάσπαρτοι σε μια έκταση 150 τ. χλμ., η οποία περικλείεται από τους οικισμούς Σίγρι, Ερεσός και Άντισσα στη δυτική Λέσβο, μαρτυρούν με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο την «κοσμογονία» που σημάδεψε τη γεωλογική ιστορία της λεκάνης του Αιγαίου πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια. Έντονες ηφαιστειακές εκρήξεις είχαν ως αποτέλεσμα την εκτόξευση τεράστιας ποσότητας στάχτης, που σε σύντομο διάστημα κάλυψε την περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται το Απολιθωμένο Δάσος.

Οι διεργασίες της φύσης, που ακολούθησαν, οδήγησαν στην αντικατάσταση, μόριο προς μόριο, της οργανικής φυσικής ουσίας των δέντρων. Η αντικατάσταση έγινε τόσο τέλεια, ώστε τα μορφολογικά χαρακτηριστικά τους να διατηρούνται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση. Εκατοντάδες κορμοί - ο μεγαλύτερος με ύψος 20 μέτρα - από κωνοφόρα και άλλα δέντρα στέκουν με τα χρώματά τους λαμπερά, σε όλες τις αποχρώσεις του κόκκινου, του κίτρινου, του πράσινου και του μαύρου. Μαζί με τα γιγαντιαία ριζικά τους συστήματα σε πλήρη ανάπτυξη συγκροτούν ένα σύνολο μοναδικό, ένα πανάρχαιο γεωλογικό μνημείο, το οποίο έχει χαρακτηρισθεί ως «Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης» και είχε ανακηρυχθεί κορυφαίο Ευρωπαϊκό Γεωπάρκο για την περίοδο 2011-2014.

Φαράγγια, σπήλαια και πανέμορφα μονοπάτια συγκροτούν ένα αληθινό ανοικτό μουσείο φυσικής ιστορίας, ενώ η μεγάλη βιοποικιλότητα, με μοναδικά ενδημικά είδη χλωρίδας και πανίδας, προσθέτουν ζωντάνια και χρώμα στα πυκνά δάση. Καλώς ήρθατε στο Φυσικό Πάρκο του Ψηλορείτη στην Κρήτη, μέλος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων της UNESCO, έναν τόπο άγριας ομορφιάς που θα σας προσφέρει μεγάλες συγκινήσεις.

Τα φυσικά και τα διαμορφωμένα μονοπάτια που διασχίζουν τον ορεινό όγκο θα φέρουν όλους εσάς που αγαπάτε την πεζοπορία σε επαφή με την πανέμορφη Κρητική φύση. Το μονοπάτι της Μυγιάς, η διαδρομή από το Δοξαρό έως τις Πτυχές του Βώσακου και η επίσκεψη στο φαράγγι των Πλατανιών, με την άρτια σήμανση και την υποδειγματική συντήρηση, θα σας δώσουν την ευκαιρία να ξεφύγετε από την καθημερινότητά σας.

Όταν στέκεται κανείς στις κορυφές του Χελμού στην Πελοπόννησο έχει σίγουρα την αίσθηση πως βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν αρχαίο βυθό, σμιλεμένο από τη δύναμη της θάλασσας, που αναδύθηκε πριν από εκατομμύρια χρόνια. Είναι ένας χώρος ιδιαίτερης ομορφιάς, και αναγνωρισμένος ως Παγκόσμιο Γεωπάρκο της UNESCO.

Η παλαιότερη ονομασία του Χελμού είναι Αροάνια Όρη. Πρόκειται για την τρίτη σε ύψος οροσειρά της Πελοποννήσου, μετά τον Ταΰγετο και τη Ζήρια. Εδώ βρίσκεται η αρχαία πηγή της Στυγός, τα Καλάβρυτα με τα ονομαστά μοναστήρια, το δημοφιλές χιονοδρομικό κέντρο, το αστεροσκοπείο του Χελμού και η λίμνη Τσιβλού. Αν είστε έμπειροι ορειβάτες μπορείτε να χαρείτε μερικές από τις πιο απαιτητικές διαδρομές της Ελλάδας, όπως αυτήν στα Χτένια Χελμού.

Ο Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου, μέλος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων της UNESCO, βρίσκεται στα Ζαγοροχώρια της Ηπείρου, πάνω από τα Γιάννενα. Στα δάση και τις σπηλιές του Βίκου έχουν εντοπιστεί ίχνη ανθρώπινης παρουσίας από το 40.000 π.Χ.! Το νερό έχει διαμορφώσει γεωλογικά την περιοχή «ζωγραφίζοντας» τοπία απίστευτης ομορφιάς. Η περιοχή ονομάζεται και «Δρυμός των Μεγάλων Κορυφών» εξαιτίας του μεγάλου ύψους τους. Εδώ μπορείτε να συναντήσετε μερικούς από τους πιο εντυπωσιακούς σχηματισμούς στην Ελλάδα, όπως τα πέντε σπηλαιοβάραθρα, κάθετα τα περισσότερα, με μεγαλύτερο και δεύτερο στον κόσμο το βάραθρο της Προβατίνας (με βάθος 407 μέτρα).

Με μαγευτικές διαδρομές και πλήθος αθλητικών, πεζοπορικών και ορειβατικών δραστηριοτήτων, μπορείτε να απολαύσετε το ταξίδι σας στην περιοχή όλες τις εποχές του χρόνου. Οι παραδοσιακοί οικισμοί είναι Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και σας περιμένουν να τα ανακαλύψετε!

Στα δυτικά της Θεσσαλίας, στο Γεωπάρκο Μετεώρων - Πύλης, συνδυάζεται ένα μνημείο της φύσης με ένα μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Εδώ, γεωλογικά θαύματα που δημιουργήθηκαν από τον αρχαίο ωκεανό της Τηθύος και τους ελληνικούς ορεινούς όγκους, συνυπάρχουν με την πολιτιστική και πνευματική κληρονομιά αιώνων. Τα Μετέωρα (μεικτό μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από το 1988) υψώνονται επιβλητικά, φιλοξενώντας μοναστήρια που μοιάζουν να αιωρούνται μεταξύ γης και ουρανού. Το Γεωπάρκο προσφέρει δεκάδες γεωθέσεις, μονοπάτια, δράσεις οικοτουρισμού και ευκαιρίες εξερεύνησης σε ένα τοπίο που θα σας συγκλονίσει.

Μόλις 60 χιλιόμετρα από την Αθήνα, το Γεωπάρκο Λαυρεωτικής σας υποδέχεται με έναν σπάνιο συνδυασμό φυσικής ομορφιάς και αρχαίας τεχνολογίας. Ενταγμένο στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO, περιλαμβάνει πάνω από 1.000 μεταλλευτικές στοές, φρέατα και περισσότερους από 50 γεώτοπους, που καταγράφουν τη γεωλογική και μεταλλευτική ιστορία 3.000 ετών. Οι αρχαίοι Αθηναίοι εξόρυσσαν εδώ το αργυρούχο μετάλλευμα που αξιοποιήθηκε στην άνθηση της πόλης-κράτους τους κατά τον Χρυσό Αιώνα (5ος αι. π.Χ.). Το γεωπάρκο προσφέρει μοναδικά μονοπάτια, επισκέψιμες στοές και πολιτιστικά τοπία που αποκαλύπτουν μια αθέατη πλευρά της Αττικής.

Ανάμεσα στις πλαγιές της Πίνδου και τα παγετωνικά φαράγγια της Δυτικής Μακεδονίας, το Γεωπάρκο Γρεβενών – Κοζάνης είναι τοπόσημο της περιοχής το οποίο συνετέλεσε στη διαμόρφωση της σύγχρονης γεωλογικής σκέψης. Εδώ, στα εντυπωσιακά οφιολιθικά πετρώματα του Βούρινου και της Πίνδου, έθεσαν οι επιστήμονες τις βάσεις της σύγχρονης θεωρίας της τεκτονικής των λιθοσφαιρικών πλακών. Βρέθηκαν προϊστορικά απολιθώματα, όπως γιγάντιοι χαυλιόδοντες μαμούθ και άλλα απολιθώματα από τον ωκεανό της Τηθύος (Ιουρασική Περίοδος). Οι παραδοσιακοί ορεινοί οικισμοί, τα παρθένα δάση και τα γεωλογικά μορφώματα που ανάγονται στην Εποχή των Παγετώνων συνθέτουν ένα μοναδικό τοπίο. Το γεωπάρκο είναι μέλος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων της UNESCO και ιδανικός τόπος για επιστημονικό, και περιπατητικό οικοτουρισμό.

Στο Ιόνιο πέλαγος, το Γεωπάρκο Κεφαλονιάς – Ιθάκης σας προσκαλεί να το ανακαλύψετε μέσα από τους σπάνιους γεωλογικούς του σχηματισμούς, την όμορφη φύση και τα πολιτιστικά μνημεία. Εντυπωσιακά γεωλογικά μορφώματα όπως σπήλαια, καταβόθρες και υπόγεια ποτάμια, μαρτυρούν μια πορεία άνω των 250 εκατομμυρίων ετών. Βρίσκεστε σε μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της Ευρώπης – εκεί όπου οι τεκτονικές δυνάμεις της γης συνεχίζουν να αναδιαμορφώνουν το τοπίο. Από την ομηρική Ιθάκη του Οδυσσέα έως τα μεσαιωνικά κάστρα και τις βυζαντινές μονές της Κεφαλονιάς, το γεωπάρκο παντρεύει την επιστήμη με τον μύθο και την παράδοση με την φύση. Ένας προορισμός ιδανικός για εξερεύνηση και έμπνευση.

Η Νίσυρος, ένα ηφαίστειο στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο και μέλος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων της UNESCO, προσφέρει ένα ταξίδι στον χρόνο και τη γεωλογική ιστορία της Γης. Η εντυπωσιακή καλντέρα, οι ατμίδες και οι γιγάντιοι κρατήρες συνθέτουν ένα σκηνικό σχεδόν εξωγήινο. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η νησίδα Στρογγύλη – ένας σχεδόν τέλειος ηφαιστειακός κώνος με κρατήρα 300 μέτρων, που φέρει τα ίχνη πρόσφατης γεωλογικής δραστηριότητας. Υποθαλάσσιες έρευνες αποκάλυψαν ακόμα περισσότερους κρατήρες γύρω της, ενισχύοντας το μυστήριο της περιοχής. Η Νίσυρος σας προσκαλεί να ανακαλύψετε τα μυστικά της.

Στο ανατολικότερο άκρο της Κρήτης, το Γεωπάρκο Σητείας – μέλος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων της UNESCO από το 2015 – αποκαλύπτει ένα πολύχρωμο μωσαϊκό φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Η περιοχή περιλαμβάνει φαράγγια, το μεγαλύτερο αυτοφυές φοινικόδασος της Ευρώπης, μοναδικά ενδημικά φυτά και παραθαλάσσιους υγρότοπους. Κάντε πεζοπορία στο Κάβο Σίδερο, επισκεφθείτε το Ζάκρο και ανακαλύψτε τοπία όπου η φύση συνδυάζεται με την επιστήμη, την ιστορία και τα μνημεία του Μινωικού Πολιτισμού. Ένας αυθεντικός προορισμός για τον ταξιδιώτη της εμπειρίας και τον εραστή της φύσης.

Περίπου 18 χλμ. νότια της Νεάπολης Λακωνίας, (8 χλμ. από το χωριό του Αγίου Νικολάου) βρίσκεται το απολιθωμένο Φοινικόδασος του Καβομαλιά, που συμπεριλαμβάνεται στον Άτλαντα των Γεωλογικών Μνημείων του Αιγαίου και σήμερα διεκδικεί με ισχυρά ερείσματα μία θέση στο Δίκτυο των Γεωπάρκων της Ευρώπης.

Η αλληλεπίδραση πολλών γεωλογικών αλλαγών, στη διάρκεια εκατομμυρίων ετών, οδήγησε στη δημιουργία του Απολιθωμένου Δάσους Αγίου Νικολάου. Η μοναδικότητά του έγκειται, κυρίως, στον τρόπο απολίθωσης των κορμών του. Πριν 2–3 εκατομμύρια χρόνια, όταν το κλίμα στην περιοχή ήταν υποτροπικό, υπήρχε ένα τεράστιο φοινικόδασος, στο οποίο φύονταν φοίνικες, χουρμαδιές, κωνοφόρα αλλά και πλατύφυλλα δέντρα. Το δάσος αυτό, λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, σκεπάστηκε με νερό με αποτέλεσμα τα δέντρα να «ασβεστωθούν» και να μην «πυριτιωθούν» από τις τέφρες κάποιου ηφαιστείου, όπως συνέβη στα άλλα απολιθωμένα δάση της Ελλάδας.

Οι απολιθωμένοι κορμοί των δέντρων σε συνδυασμό με το άγριο και επιβλητικό τοπίο του Καβομαλιά και τα καταγάλανα νερά της ακτής της Αγίας Μαρίνας, συνθέτουν ένα σκηνικό απερίγραπτου φυσικού κάλλους που θα σας μαγέψει. Ορισμένους μάλιστα κορμούς τους διαπερνά η θάλασσα και ξεπηδάει από μέσα τους το νερό σαν συντριβάνι! Ολόγυρα στην ακτή και ακόμη πιο βαθιά στους γύρω αγρούς, μπορείτε να περπατήσετε ανάμεσα σε πουρνάρια και σκίνους που είναι φυτρωμένοι σε χώμα γεμάτο με όστρακα, κοχύλια, αστερίες, καβούρια και άφθονα απολιθώματα. Αξίζει να κάνετε μια βουτιά από τα βράχια του απολιθωμένου δάσους για να δείτε με τη μάσκα σας το υποβρύχιο τμήμα του!